ISSN: 2822-2881

Etik ve İlkeler

Etik ve İlkeler

Etik İlkeler
Fırat Üniversitesi Deneysel ve Hesaplamalı Bilimler Dergisi yayın kuralları gereğince, Etik Kurul İzni/yasal/özel izin gerektiren çalışmalarda, Etik Kurul İzninin nereden, hangi kapsam, hangi tarih ve sayı numarasında alındığını belirten ifadeyi, makalenin Dergiye sunulması esnasında makale içerisinde mutlaka belirtilmesi gerekmektedir.

Etik kurul izni gerektiren araştırmalar;

  • Hayvan deneylerinin yer aldığı çalışmalar.
  • İnsanlar üzerinde yapılan klinik çalışmalar
  • Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar
  • Görüşme teknikleri, anket, gözlem, deney kullanarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar.
  • Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar

Bunlara ek olarak, olgu sunumlarında bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam belgesinin imza altına alındığına dair bilgi makalede yer almalıdır. Makale yazarlarına ait olmayan fotoğraf, ölçek, anket gibi içeriklerin makalede kullanımı amacıyla bu içeriklerin sahiplerinden izin alınmalı ve makalede belirtilmelidir. Fikir ve sanat eserlerinin kullanılması durumunda telif hakkı düzenlemelerine uyulması zorunludur. Bununla Birlikte, Fırat Üniversitesi Deneysel ve Hesaplamalı Bilimler Dergisi, Committee on Publication Ethics (COPE) uluslararası Yayın Etiği İlkelerine bağlı olup, bu ilkeleri uygulamaktadır. Dergiye gönderilen bir çalışma başka bir dergide herhangi bir dilde yayımlanmamış ve başka bir platformda değerlendirme aşamasında bulunmamalıdır. Tüm makaleler COPE tarafından belirtilen genel etik kurallar dikkate alınarak hazırlanmalıdır. COPE tarafından yapılan önermeler ve genel yayın gereksinimlerine bağlı olarak Yazarlar, Hakemler ve Editörler verilen uluslararası standartlara bağlı kalmak zorundadır. Aşağıda bazı önemli noktalara değinilmektedir.

Yazarların Görevleri ve Etik Sorumlulukları

  • Gönderilen yayınlarda sunulan çalışmalar araştırma etiği kurallarına uygun olmalıdır.
  • Etik ilkelere aykırılık gösteren yazılar reddedilir.
  • Dergiye gönderilen makalelerin ‘özgün’ olmalıdır.
  • Yapılan çalışmanın sonuçlarını, çalışmanın bütünlüğü ve niteliğini bozmadan tek bir makale olarak yayımlamalıdır.
  • Dergiye gönderilen çalışmada kullanılan veya üretilen bilgi veya veri talep edildiğinde, bu bilgilerin dosyasını anlaşılır bir şekilde editörlüğe sağlamalıdır.
  • Gönderilen yayınların içinde faydalandığı kaynakları doğru bir şekilde atıf olarak vermeli ve bunu etik ilkeler çerçevesinde gerçekleştirmelidir.
  • Gönderilen yayınlarda çıkar çatışması bulunmamalı, aksi takdirde durum açıkça belirtilmelidir.
  • Gönderilen yayın başka bir dergide değerlendirme aşamasında ise FUJECE’de sunulamaz.
  • Çalışmaya katkısı olup yazarlar arasında bulunmayan herkesin yazılı onayı alınmış olmalıdır.
  • Gönderilen çalışmaya yeni yazar adları eklenemez ve çıkarılamaz. Tüm yazarların katkıları açıklayıcı bir şekilde şablonda belirtilen kısımda yazılmalıdır.
  • Yazarın değerlendirme süreci içerisinde dergi yayın kurulu ile iletişime geçmemesi gereklidir.
  • Makalelerde çalışmaya dahil olmayan kişileri yazar olarak eklememeli, değerlendirme süreci ve yayım aşamasında yazar ekleme ve çıkarma ve de yazar sırası değiştirme gibi taleplerde bulunmamalıdır.
  • Makale hangi aşamada olursa olsun (değerlendirme, erken baskı, yayımlanmış) makale içinde bir hata gördüğünde, düzeltmek veya geri çekmek maksadıyla editörlüğe bilgi vermelidir.
  • Etik kurul izninin gerekli olmadığı makalelerde, bu iznin gerekli olmadığını, makalenin son sayfasında ve yöntem kısmında beyan etmelidir.
  • Makalenin yazarlarının makaleye olan katkıları, açıklayıcı bir biçimde makale yazım kılavuzunda ayrılan kısma eksiksiz yazılmalıdır.
  • Yazarın dergi yayın kurulu tarafından belirtilen ve web sayfasında yayınlanan ortalama değerlendirme süresi içerisinde dergi yayın kurulu ile iletişime geçmemesi beklenmektedir.

Hakemlerin Görevleri ve Etik Sorumlulukları

  • Atanan hakem yeterince uzmanlığı olmadığı konuda hakemlik yapmayı kabul etmemelidir.
  • Değerlendirmeyi tarafsız, önyargısız ve gizlilik içinde yapmalıdır.
  • Çıkar çatışması ya da etik ihlali sezdiğinde alan editörünü bilgilendirmelidir.
  • Gönderilen çalışmanın değerlendirme sürecinde kötü dilden ve aşağılayıcılıktan uzak iyi niyetli yapıcı yorumlarda ve düzenlemelerde bulunmalıdır.
  • Değerlendirme davetini olumlu veya olumsuz cevaplandırmalı, kendisine verilen süreye özenle uymalıdır.
  • Makaleyi değerlendirdikten sonra, makale ile ilgili dokümanı imha etmelidir.

Editörlerinin Görevleri ve Sorumlulukları

  • Hakem atama aşamasında atanacak hakemlerin uzmanlık yetkinlik ve deneyim konularına gerekli özeni göstermelidir.
  • Hakem ve yazara işleyişler hakkında yol gösterir.
  • Dergide, yayın niteliğini yükseltmeye çaba gösterir.
  • Dergide yayımlanan çalışma yazarlarının telif hakkını korur.
  • Çalışmaların kayıtlarını dergiyle ilgili yazışmaları elektronik veya basılı olarak saklarlar.
  • Etik olmayan davranış yönetimlerini rasyonel etik kurallarınca yapar.
  • Dergiye yüklenen yayınlar, ilgili editör tarafından hakemlere sunulmadan önce, dergiye uygunluğunu kontrolden geçirir.
  • Tüm yayın sürecinde görev yapanlarla etkili iletişim kurar, yayın kurulu üyeleriyle belirli zamanlarda toplantı yapar.
  • Kapalı inceleme sürecinde meydana gelebilecek sorunların önüne geçer.
  • Pozitif olan hakem değerlendirmelerini çalışmada önemli bir problem yoksa göz ardı etmez.
  • Dergi kapsamına giren makaleleri önemli bir problem olmadıkça ön değerlendirmeye sokar.
  • Düşünce özgürlüğüne önem gösterir.
  • Derginin daha iyi bir noktaya gelmesi ve yayımlanacak olan çalışmaların daha yüksek kalitede olması için çaba sarf eder.
  • Kapalı inceleme sürecinde meydana gelebilecek sorunların önüne geçer.
  • Çalışma ile ilgili hakem atamalarında konuya uygun seçim yapar.
  • Hakem havuzlarının sürekli güncellenmesini ve geniş olmasını temin eder.
  • Nezakete sığmayan ve bilimselliği bulunmayan değerlendirmelere izin vermez.
  • Makalelerin bağımsız ve tarafsız bir şekilde değerlendirilmesi için yayın kurulunu yönlendirir.
  • Uygun niteliklere sahip olan ve sürece katkı sağlayabilecek yayın kurulu üyeleri ile çalışır.
  • Kurul üyelerine değerlendirilmesi için göndereceği makalelerde kurul üyesinin uzmanlığını dikkate alır.
  • Alacağı kararlar yayımcı ve dergi sahibinden bağımsız olmalıdır.
  • Dergiye gönderilen makalelerin değerlendirilmesinde tarafsızlık ilkesine dayanan adil bir sürecin işletilmesini ve zamanında değerlendirmenin tamamlanmasını sağlar.
  • Okuyucu, hakem ve yazarların bireysel verilerini korur.
  • Makalelerde insan ve hayvan deneylerinin yürütülmesi halinde insan ve hayvan haklarını korunmasını sağlar. Bu gibi çalışmalarda etik kurul onayı ve gerekli izinlerin belgelendirilmemiş olması durumunda makaleyi reddeder.
  • Görevi kötüye kullanma ve suistimal gibi durumlara izin vermez. Öyle bir durumda gerekli kovuşturmayı yürütür.
  • Yayımlanmış makalelerin fikri mülkiyet haklarını korur, ihlal olması durumunda dergi ve yazarların haklarını savunur. Dergide yayımlanan makalelerde yer alan içeriklerin başka yayınlara ait olan fikri mülkiyet haklarını çiğnememesini denetler.
  • Yayımlanmış olan makaleler ile ilgili eleştirileri değerlendirir, yazarların cevap hakkı kullanması sağlar.
  • Çalışmaların negatif sonuçlar içermesi durumunda, bunları da dikkate almalı, göz ardı etmemelidir.

ŞİKÂYET POLİTİKASI

Etik İlkelere Aykırı Bir Durumun Tespiti
Fırat Üniversitesi Deneysel ve Hesaplamalı Bilimler Dergisinin yayımlanmış veya erken baskı aşamasında olan makaleleri ve ayrıca editör, hakem ve yazarlar ile ilgili olarak etik ilkelere aykırılık gösteren bir durumun fark edilmesi halinde fujece@firat.edu.tr e-posta adresine bilgi verilmesi gerekmektedir.

AÇIK ERİŞİM BİLGİSİ
Fırat Üniversitesi Deneysel ve Hesaplamalı Bilimler Dergisi bilimsel araştırmaları halka ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyerek dergi içeriğine açık erişim sağlamaktadır.

ÜCRETLENDİRME POLİTİKASI
Hakem değerlendirme süreci tamamlanmış ve kabul edilmiş tüm makaleler herhangi bir makale gönderim ve/veya değerlendirme ücreti talep edilmeksizin çevrimiçi olarak yayımlanmaktadır.

FON KAYNAKLARININ TANINMASI
Makalede bildirilen araştırma için tüm finansman kaynakları, referanslar öncesinde makalenin sonunda ayrıntılı olarak belirtilmelidir.

MAKALE DEĞERLENDİRME SÜRECİ
Fırat Üniversitesi Deneysel ve Hesaplamalı Bilimler Dergisi’ne gönderilen tüm araştırma makaleleri öncelikle dergi sekretaryası tarafından dergi kurallarına uygun bir şekilde hazırlanıp hazırlanmadığı ve etik kurallara uygunluğu doğrultusunda değerlendirilmektedir. Bu ilk değerlendirmeyi geçen makaleler ilgili alan editörüne baş editör ve yardımcıları tarafından iletilirler. Makale, ilgili alan editörü tarafından alanında deneyimli en az 3 hakeme gönderilir. Bu değerlendirme sırasında, “Kapalı İnceleme” süreci takip edilmesi tercih edilmekte ve hem yazarlar hem de hakemlerin birbirlerinin bilgilerine makale dosyası üzerinden ulaşmaları engellenmektedir. Değerlendirilecek olan makalenin hakemlere gönderilmesinden sonra 30 günlük bir değerlendirme süresi söz konusu olmaktadır. En az 3 hakem raporu tamamlanan makaleler bu sürecin ardından yazarlara minör, majör veya ret kararları altında iletilirler. Majör veya minör düzeltme istenilen makalelerde yazarlar 30 veya 20 günlük bir süreye sahiptir. Bu sürenin sonunda teslim edilmeyen makaleler reddedilir. Hakemler tarafından istenilen düzeltmelerin yapılmasının ardından makaleler değerlendirme için tekrar ilgili alan editörüne iletilir. Alan editörü gerekli görmesi durumunda makaleyi tekrar hakemlere gönderebilir. Değerlendirme süreci sonucunda makale ile ilgili son karar Baş Editör veya Baş Editör Yardımcıları tarafından hakem ve Alan Editörü görüşlerine bağlı olarak verilmektedir.

MAKALE BASKI SÜRECİ
Kabul edilen ve farklı disiplinlerdeki makaleler, konu birlikteliğine göre Fırat Üniversitesi Deneysel ve Hesaplamalı Bilimler Dergisi Yayın Kurulu tarafından belirlenen takvimde basım planına alınmaktadır. Fırat Üniversitesi Deneysel ve Hesaplamalı Bilimler Dergisi tarafından kabul edilen makaleler basım öncesinde düzenlenmemiş tam metin olarak web sayfamızda yayınlanmaktadır. Dergi web sayfasında görülen ve makalelerin yanlarında bulunan numaralar makalelerin basım sırası ile ilişkili değildir. Dergimizde basılacak makalelerin sıralaması yapılırken makalenin kabul edilme tarihine dikkat edilmektedir. Kabul edilen makale basım planına alınır ve gerekli baskı düzenlemeleri yapılır. Sonrasında gözden geçirme için, sorumlu yazara gönderilerek, sorumlu yazar tarafından kontrol edilmesi istenir.

ÇIKAR ÇATIŞMASI BEYANI

Yazarlar
Fırat Üniversitesi Deneysel ve Hesaplamalı Bilimler Dergisi’nin genel yayın ilkelerine göre, sadece ilgili çalışmaya gerçek anlamda katkı sağlayan kişiler yazar olarak dikkate alınmalıdır. Çalışmaları ile ilgili taraf olabilecek tüm kişisel ve finansal ilişkilerin bildirilmesinden yazarlar sorumludur. İş, danışmanlık, hisse sahibi, ücret, uzman ifade ödemesi gibi finansal ilişkiler çok kolay tespit edilebilir çıkar çatışmalarıdır ve derginin itibarını zayıflatması son derece olasıdır. Çıkar çatışması konusunu açıklığa kavuşturmak için, yazarlar gönderilen makaleleri ile birlikte editöre mektup niteliğinde hazırlanan bir belge ile herhangi bir çıkar çatışması olup olmadığını açıkça belirtmelidirler.

Hakemler
Herhangi bir çıkar çatışması olması durumunda hakem değerlendirme sürecinin ret edilmesinden hakemler sorumludur. Hakemler, çıkar çatışması ile ilgili olarak herhangi bir şüpheye düşmeleri durumunda değerlendirme süreci ile ilgili olarak editöre danışmalıdır. Çıkar çatışmasını önlemek amacıyla makale yazarları ile aynı kurumlarda çalışan kişiler hakem olarak seçilmemektedir.

Editörler
Editörler makalelerin hakem değerlendirme sürecinin yönetilmesinden sorumlu olup herhangi bir çıkar çatışması olması durumunda ilgili makaleyi ret etme hakkına sahiptirler. Editörler atandıkları makalelerle herhangi bir kişisel ve/veya mali çıkar çatışması içinde olmamalıdır. Editörler gönderilen bir makalenin yazar listesinde bulunuyorsa o makalenin değerlendirme süreci dışında tutulmaktadır.

İNTİHAL KONTROLÜ
Yazarlar yalnızca tamamen orijinal eserler sunacak ve başkalarının eserlerini ve/veya sözlerini uygun şekilde alıntılayacak veya alıntı yapacaktır. Bildirilen çalışmanın niteliğini belirlemede etkili olan yayınlara da atıfta bulunulmalıdır. Benzerlik raporu, iThenticate/Academic Paradigms, Turnitin, LLC-Check For Plagiarism/Grammarly-Plagiarism Checker gibi benzerlik oranlarını belirleyen bir intihal yazılımı kullanılarak makalelerin intihal raporu PDF formatında sisteme yüklenmelidir. İntihal rapor oranı %25'i geçmemelidir. Bu oranı aşan makaleler değerlendirmeye alınmayacaktır.

MAKALE GERİ ÇEKME SÜRECİ
Yayımlanmış bir makalenin geri çekilmesi işlemi ilgili makalenin tüm yazarlarının ortak talebine istinaden yapılmaktadır. Geri çekilen makaleye ait bilgiler yazar(lar)ın editörlüğümüze başvurduğu tarihten sonra yayımlanacak ilk sayımızda GERİ ÇEKME(RETRACTION) başlığı altında bildirilir.

Dergimize gönderilecek bilimsel makalelerde,
* COPE (Committee on Publication Ethics)'s "International Standards for Editors and Authors" should be considered.

https://publicationethics.org/about/guide

LookUs & Online Makale